Een onbekende ontlasting in je tuin of in de buurt van een composthoop doet vaak vermoeden dat er een knaagdier aanwezig is. De uitwerpselen van slangen blijven echter vaak onopgemerkt of worden verward met die van een vogel, een bunzing of een klein zoogdier. Hun bijzondere uiterlijk, dat verband houdt met een spijsverteringssysteem dat heel anders is dan dat van zoogdieren, biedt betrouwbare aanwijzingen om ze in het veld te herkennen.
Witte uraten: het terreincriterium dat klassieke gidsen negeren
De meeste artikelen over dierenuitwerpselen richten zich op de uitwerpselen van ratten, muizen of bunzings. Slangen komen daar zelden in voor, en een beslissend anatomisch detail ontbreekt in deze inhoud: slangen scheiden urine en ontlasting uit via een enkele opening, de cloaca, net als vogels.
Aanrader : De essentiële basisprincipes voor het starten met beleggen en slim investeren
In de praktijk resulteert dit in een ontlasting die uit twee duidelijk onderscheiden delen bestaat. Het eerste, donkere deel is de eigenlijke feces. Het tweede, witte of krijtachtige deel, komt overeen met de uraten, dat wil zeggen het vaste equivalent van urine. Deze witte plug komt vaak aan één uiteinde van de ontlasting voor, soms duidelijk gescheiden van het fecale deel.
Dit dubbele uiterlijk (donker + wit krijtachtig) is de meest betrouwbare marker om de uitwerpselen van een slang te onderscheiden van die van een zoogdier. De uitwerpselen van ratten of muizen vertonen nooit dit witte deel. Die van vogels kunnen daarentegen lijken op die van slangen, wat vereist dat dit criterium wordt gecombineerd met andere aanwijzingen.
Lees ook : Hoe een auto te kopen op een veiling: tips en trucs voor succes
Om te begrijpen hoe een slangendrol eruitziet in detail, blijven de langwerpige vorm en de bijna systematische aanwezigheid van uraten de twee belangrijkste elementen om te controleren.
Vorm en inhoud van slanguitwerpselen volgens de soort
De slangen die in het Franse vasteland aanwezig zijn (ringelangs, adder, groene en gele slangen, adders) produceren uitwerpselen waarvan de grootte en consistentie variëren afhankelijk van hun formaat en dieet. De algemene vorm blijft echter constant: een langwerpige massa, vaak onregelmatig, zelden segmentachtig zoals dat het geval zou zijn bij de uitwerpselen van een bunzing of een egeltje.
Zichtbare fragmenten in de feces
Een slangendrol bevat vaak onverteerde resten. Afhankelijk van de geconsumeerde prooi kan men het volgende waarnemen:
- Samengeklitte haren, soms in kleine compacte bosjes, wanneer de slang een knaagdier of een micromammifère heeft gegeten
- Kleine botfragmenten, gedeeltelijk opgelost door maagsappen maar nog steeds met het blote oog herkenbaar
- Vis schubben of resten van de schaal van een amfibie bij semi-aquatische slangen (ringelangs, adder), vooral in het voorjaar en het begin van de zomer nabij vijvers en waterlopen
De aanwezigheid van haren in een langwerpige drol die eindigt met een witte plug is een zeer duidelijke aanwijzing. Geen enkele vogel produceert deze combinatie.
Seizoensgebonden variaties om te kennen
Het uiterlijk van de uitwerpselen verandert afhankelijk van het seizoen en de omgeving. Semi-aquatische slangen die zich in het voorjaar voeden met amfibieën produceren zachtere, zeer donkere uitwerpselen, rijk aan fragmenten van aquatische prooien. Aan het eind van de zomer en in de herfst, wanneer dezezelfde soorten migreren naar drogere gebieden en meer knaagdieren consumeren, worden de feces compacter, droger, met haren als inclusies.
Deze seizoensgebonden variabiliteit verklaart waarom dezelfde soort uitwerpselen met een zeer verschillend uiterlijk kan achterlaten met enkele maanden tussenpozen. Terugkoppelingen van veldinventarissen van reptielen uitgevoerd door Franse natuurbeschermingsverenigingen bevestigen deze observatie.
Veelvoorkomende verwarringen met andere dierlijke uitwerpselen
Een slangendrol correct identificeren vereist het uitsluiten van de meest voorkomende kandidaten. Drie verwarringen komen regelmatig voor.
Slang of vogel
Vogelpoep heeft ook een wit deel (uraten). Het verschil ligt in de consistentie: vogelpoep is meestal vloeibaar of semi-vloeibaar, gespetterd op een oppervlak. Een slangendrol behoudt een samenhangende, langwerpige vorm, neergelegd op de grond zonder spetters. De locatie helpt ook: een drol gevonden onder een zitstok, een tak of een dakrand wijst op een vogel.
Slang of klein zoogdier
De uitwerpselen van bunzings, ratten of egels worden het vaakst verward met die van slangen. Het onderscheidende criterium blijft de totale afwezigheid van uraten bij zoogdieren. Een bunzingendrol kan haren en pitten bevatten, maar vertoont nooit een witte krijtachtige plug. Rattenuitwerpselen zijn ovaal, gegroepeerd, van een homogene kleur (donkerbruin tot zwart), zonder een helder deel.
Slang of hagedis
Hagedissen delen hetzelfde cloacale systeem als slangen. Hun uitwerpselen bevatten dus ook uraten. Het onderscheid is voornamelijk gebaseerd op de grootte: de uitwerpselen van hagedissen zijn duidelijk kleiner, vaak slechts enkele millimeters voor de gewone soorten (muurhagedis, groene hagedis). Bij een lengte van meer dan een centimeter wordt de kans groter dat het om een slang gaat dan om een hagedis, behalve in het geval van grote hagedissen zoals de ocellated hagedis in het zuiden van Frankrijk.
Waar te zoeken en welke voorzorgsmaatregelen te nemen
Slangen defeceren meestal in de buurt van hun rust- of jachtgebied. De randen van compostbakken, droge stenen muren, houtstapels en de randen van vijvers zijn frequente locaties. Een slecht onderhouden compost, dat knaagdieren aantrekt, creëert een jachtgebied voor ringelangs, en dus een waarschijnlijke plaats voor het achterlaten van uitwerpselen.
Bij ontdekking zijn er enkele voorzorgsmaatregelen nodig. Raak de uitwerpselen niet met blote handen aan. De uitwerpselen van reptielen kunnen salmonella en andere pathogene bacteriën herbergen. Een wegwerphandschoen en een plastic zak zijn voldoende om ze te verwijderen.
De aanwezigheid van slanguitwerpselen in een tuin vereist geen drastische maatregelen. Ringelangs, beschermd door de wet in Frankrijk, reguleren actief de populaties van knaagdieren. Het identificeren van hun sporen stelt vooral in staat om beter met hen samen te leven, door te begrijpen waar ze zich verplaatsen en wat ze consumeren.